دستگاه گند زدا

دستگاه گند زداReviewed by Admin on May 11Rating:

دستگاه گند زدا

« ١» ارزيابي سيستم هاي گند زدا

گندزدايي آب آشاميدني

« ٢» چكيده سیستم های گند زدایی :

تمامي آبهايي كه مورد استفاده شرب قرار مي گيرند بايد گندزدائي شوند، گندزدائي موجب غير فعال شدن باكتريها

درمبدا مي گردد و چنان چه اين باكتري ها در حين توزيع و يا در مخازن ذخيره وجود داشته باشند باقيمانده

گندزدا موجب نابودي آ ن مي گردد .

در حال حاضر بيشترين گندزدائي كه در سراسر جهان استفاده مي شود كلر است . هرچند استفاده از روشهاي

گندزدائي ديگر نظيرازوناسيون رو به افزايش است .

درروشهاي گندزدائي ريسك ايمني و سلامتي براي اپراتور و همچنين فرآورده هاي جانبي كه از گندزدائي بوجود

مي آي ند ميبايست درنظر گرفته شود، كلرو و تركيبات آن ( گاز كلر، پركلرين، آب ژاو ل) بعلت قابل دسترس بودن ،

ارزان بودن ، تجهيزات ساده ، اپراتوري آسان و باقيمانده در آب . بعنوان اولين و موثرترين گندزدا در دنيا استفاده

زيادي دارد .

در اين مقاله سعي گرديده است كلر بعنو ان يك گندزدا با سايرروشهاي ديگر گندزدائي از نظر هزينه توليد

محصولات جانبي واپراتوري مقايسه گردد .

واژه هاي كليدي :

گندزدائي، كلر، محصولات فرعي، آب ژاول، كلرين، پركلرين، كلريناسيون

تصاویر سیستم های گند زادیی شرکت کمپ

« ٣»

مقدمه :

گندزدايي آب :

هدف اصلي گندزدايي آب از بين بردن يا تخريب پاتوژنها است .

بر طبق نظريه فايروآل فاكتورهاي ذيل در تعيين نوع گندزدا موثر مي باشد :

١ – قدرت باكتري كشي ماده گندزدا زياد باشد و

بتوانددر شرايط عادي آب و نوع تصفيه اي كه درآن استفاده ميشود موثر واقع گردد .

٢ – فراهم بودن و آماده شدن سريع ماده گندزدا با قيمت مناسب و مصرف بدون خطرآن

٣ – مصرف مواد گندزدا هيچگونه اثرات سمي از خود در آب باقي نگذارد .

٤ – ماده گندزدا قادر باشد بصورت باقي مانده در آب وجود داشته باشد .

٥ – سهولت تعيين ميزان گندزداي مورد نياز و سهو لت كنترل آن در حين عمل و سهولت تعيين باقيمانده آن .

انواع گندزدا :

١ – آنهايي كه با واكنش شيميايي عمل گندزدايي را انجام مي دهند نظير كلر، دي اكسيد كلر، برم ، ازن و …

٢ – آنهايي كه فيزيكي عمل مي كنند مثل اشعه ماوراء بنفش و گرما

اين گروه از گندزداها براي حجم كم من اسب بوده و به دلايل اقتصادي براي گندزدايي آبها و فاضلاب عموما از مواد

شيميايي استفاده مي شود.

 

كلر و تركيبات آن :

از بين روشهاي شيميايي و فيزيكي، گندزدايي آب با كلرو تركيبات آن در مبارزه با امراض انتقال يافته بوسيله آب ،

ميتوان اين مواد را اقتصادي ترين و ارزانترين عامل گندزدايي نا ميد .

استفاده از كلر براي گندزدايي آب آشاميدني در ايران بطور غير رسمي با اجراي اصل ٤ آغاز شد ولي رسما در سال

١٣٣١ در شهر شيراز اولين استفاده كلر همزمان با شروع بكار تصفيه خانه اين شهر آغاز گرديد اگرچه در طي اين

مدت قدمهايي در جهت استفاده از سايرروشهاي گندزد ايي نيز مطرح شده، ولي استفاده از كلر و تركيبات

هيپوكلريت آن در حال حاضر عامل اصلي گندزدايي آب آشاميدني در تمام شهرهاي كشور مي باشد .

٤٦٠٠ تن كلر مايع و هيپوكلريت كلسيم ، با توجه به آمارهاي ارائه شده درخصوص مصرف كلر، در سال ١٣٧٩

براي ضد عقوني كردن آب آشاميد ني در كشور به مصرف رسيده است .

در طي همين سال ٦٥ درصد آب توليدي توسط كلر مايع و از طريق ٦١٥ دستگاه كلر زن گازي و ٣٥ درصد با

هيپوكلريت كلسيم و توسط ١٤٦٤ دستگاه كلر زن مايعي كلرينه گرديده است .

شركتهاي آب و فاضلاب بعنوان تنها متولي توزيع آب آشاميدني بهداشتي مي بايست در انتخاب نوع ماده گندزدا و

روش تزريق مطالعه و دقت زيادي بعمل آورند .

در حالي كه سهم كلرينه نمودن آب آشاميدني از آناليز قيمت تمام شده ١ متر مكعب آب تنها ٣ تا ٤ درصد مي

باشد . بنابراين در انتخاب روش ، نبايد هدف اصلي كاهش هزينه ها باشد . بلكه بايد در نظر داشته باشيم كه رسالت

اصلي تمام شركتهاي آب و فاضلاب تامين آب بهداشتي و سالم جهت ارتقاء سلامتي جامعه مي باشد .

اين گزارش كه تحت عنوان ارزيابي سيستم هاي مختلف كلرزني ارائه مي گردد ٣ تركيب ذيل را در قالب ٢

سيستم موجود جهت كلرينه نمودن ( كلرزن مايعي – كلرزن گاز ي) مقايسه مي نمايد .

(CL – كلرين يا گاز كلر ( ٢

(Ca (COI) – هيپوكلريت كلسيم ( ٢

چندي است مورد توجه متوليان امر قرار گرفته اس ت) ) (NaOCI) – هيپوكلريت سديم

مورد مقايسه قرار مي دهد ضمنا در اين گزارش از نتايج عملي بدست آمده از اجراي طرح پايلوت جايگزيني آب

ژاول با هيپوكلريت كلسيم بعنوان يك گزينه جهت كلرينه نمودن آب شرب استفاده شده است.

بديهي است اين مقايسه تنها يك راهنما است و نمي تواند صرفا بعنوان يك اصل در تعيين انتخاب روش بهينه مورد

استفاده قرار گير د. بلكه مي بايست در گزينش شيوه با شيوه هاي انتخابي شرايط منطقه ، دسترسي به ماده گندزدا،

حمل و نقل و … مورد توجه باشند .

پارامترهاي ارزيابي :

١ – خصوصيات مورد انتظار ماده گندزدا

١) توانايي و سرعت زياد در حذف عوامل بيماري زا

١) عدم توليد محصولات جانبي در آب ( اثرات سمي بر جاي نگذارد )

١) درصد خلوص و زمان پايداري با لا –

١) كم بودن خطرات زيست محيطي و مخاطرات بهداشتي –

١) دسترسي زياد و استفاده آسان

١) مقرون به صرفه و ارزان

١) شرايط نگهداري وحمل و نقل آسان

١) عدم محدوديت استفاده در فصول مختلف سال

(cost) ٢ – هزينه ها

٢) هزينه هاي اجرايي

٢) ساخت ابنيه و تا سيسات

٢) تجهيزات كلر زن

٢) تجهيزات ايمني

٢ ) هزينه هاي بهره برداري

٢) مواد مصرفي

٢) انرژي

بخش دوم

٢) نيروي انساني

٢) استهلاك

٢) تعمير و نگهداري

(Operation) ٣) نحوه عمليات يا اپراتوري

(Maintenance) ٤) نگهداري

(Safety) ٥) ايمني

(Requlatory requirement) ( ٦) تجهيزات و لوازم تنظيم كننده در سيستم (دق ت

(Training requirement) ٧) آموزش هاي لازم در هنگام كار با سيستم

٨) كارايي

(Public acceptance) ٩) مقبوليت و پذيرش عمومي

توانايي و سرعت زياد در حذف عوامل بيماري زا :

موثر ترين فرم كلر براي از بين بردن باكتري ها مي باشد كه مي تواند باعث (Hocl) اسيد هيپو كلرو

اكسيداسيون و يا پاره كردن ديواره سلولي و نهايتا تجزيه ميكروارگانيزم گردد .

١,٣٦ v ثابت شده است درجه عملكرد يك ماده گندزدا به پتانسيل استاندارد آن بستگي دارد پتانسيل استاندارد كل ر

در كلر بيشتر از تركيبات آن مي باشد . مطابق نظريه Hocl ١ مي باشد . سرعت تشكيل v و هيپو ك لريت ها حدود

پايين به حداقل زمان كمتري نسبت به يون PH كولينزو سلك حذف كليفرم توسط اسيد هيپوكلرو و در

هيپوكلريت دارد اما پس از گذشت زمان ٢٠ دقيقه قدرت باكتري كشي اين دو به هم نزديك م ي شوند.

« ٨»

عدم توليد محصولات جانبي در آب :

معمولترين محصول فرعي حاصل از كلرزني به آبهاي آشاميدني مي باشند . (THM) تري هالومتان ها

تركيب هيوميك دار + NH 3 + cl 2 ® Co 2 + N 2 + cl + تركيب هيوميك دار كوچكتر + ماده آلي

* ماده آلي : تري هالومتان، دي هالو استونيت ريل ، اسيد كربوكسيليك و …. مي باشد .

تشكيل تري هالومتان ها در تركيبات كلر ( هيپوكلريت سديم و كلسي م) كمتر از گاز كلر مي باشد .

بايد توجه داشت كه محصول اصلي حاصل از اكسيداسيون كامل مواد آلي با كلر گازانيدريد كربنيك مي باشد و اين

تعداد محصولات فرعي ناشي از اك سيداسيون ناقص مواد آلي با كلر است .

تشكيل تري هالومتان ها در محيط كلر و آمين متوقف مي گردد و غلظت اين مواد در زمستان كمتر از تابستان مي

باشد .

درصد خلوص و زمان پايداري بالا :

١٢ مي باشد . – ٦٠ و آب ژاول ١٥ – درصد خلوص گاز كلر ٩٩ ، هيپوكلريت كلسيم ٦٥

مدت زمان ذخيره و قرار گرفتن در معرض نور خورشيد از عوامل مهم ناپايداري آب ژاول به PH ، عواملي نظير دما

٥ – شمار مي آيند بگونه اي كه حداكثر زمان نگهداري محلولهاي قوي آن ٢ ماه و محلولهايي با درصد خلوص ٧

درصد ٤ ماه تعيين شده است . شرايط نامناسب نگهداري ، رطوبت و مدت زمان نگهداري از مهمترين پارامترهاي

كاهش درصد خلوص هيپوكلريت كلسيم مي باشد كه مي تواند خلوص اين تركيب را به ٣٥ تا ٤٠ درصد كاهش

دهد .

خطرات زيست محيطي و مخاطرات بهداشتي :

٣ آن در هوا باعث اختلالات تن فسي و ppm ١ حجم كلر مايع در اثر تبخير ٤٦٠ حجم گاز توليد مي نمايد و غلظت

١٠٠٠ آن مرگ پس از چند دقيقه را بدنبال ppm ٤٠ آن مسموميت شديد و غلظت بيش از -٦٠ppm غلظت

دارد .

گاز كلر همان اثري كه روي انسان دارد براي حيوانات هم قابل پيش بيني است چنانچه گياهان در معرض گاز كلر

« ٩»

قرار گيرند آسيب مي بينند و بعلت توقف توليد كلروفيل رنگ برگها قهوه اي مي گردد آزاد شدن گاز كلر در اتمسفر

مي تواند موجب توليد تركيبات پايدار گردد كه به لايه ازن آسيب برساند كلريد هيدروژن از ديگر تركيبات كلر مي

باشد كه مي تواند بصورت باران اسيدي فرود آيد .

گاز كلر قابليت انفجار و اشتعال ندارد ولي توانايي و پشتيباني احتراق را درحضور مواد ديگر پيدا مي كند .

هيپوكلريت كلسيم درصورت آلودگي با اسيد و آمونياك توليد گازهاي سمي مي نمايد همچنين تماس آن با مواد

آلي نظير نفت وروغن باعث انفجار شديد مي گردد خطرات زيست محيطي استفاده از آب ژاول بمراتب كمتر از ٢

تركيب فوق مي باشد .

دسترسي زياد و استفاده آسا ن:

بررسي بعمل آمده از ايستگاههاي كلر زني دال بر اين موضوع است كه استفاده گاز كلر در تاسيسات كلرزني آس ان

تر و نظارت آن راحت تر است همچنين اين موضوع درخصوص آب ژاول بعلت مايع بودن و انحلال پذيري بهتر

نسبت به پركلرين صادق مي باشد .

هيپو كلريت كلسيم بعلت جامد بودن و نياز به زمان ماند جهت آزاد شدن كلر فعال آن علاوه بر آلودگي محيط ،

خوردگي تاسيسات را موجب مي گرد د، و از طرفي نياز به يك نيروي اپراتور ثابت جهت نظارت بر كاركرد دستگاه ،

حل نمودن پر كلرين و … دارد .

دسترسي به ماده ضد عفوني كننده كاملا منطقه اي بوده و به موقعيت شهر و دوري ، نزديكي آن به كارخانه

« ١٠ »

توليدي وابسته است ظرفيت توليد پركلرين – كشور ٧٠٠٠ تن و گاز كلر ١٦٠٠٠ تن مي باشد كه در ٣ كارخانه

نيرو كلر اصفهان ، كلر پارس تبريز و پتروشيمي شيراز توليد مي گردد .

مقرون به صرفه و ارزا ن:

٠ ) در شبكه توزيع نياز به مصرف ١ گرم گاز كلر ، ٢ گرم / ٥ – ٠ /٨ mg/l) جهت رسيدن به حد مطلوب كلر باقيمانده

٨ آب ژاول به از اء هر متر مكعب آب مي باشد . cc پر كلرين و

شرايط نگهداري و حمل و نقل آسان

گاز كلر در سيلندرهاي ٦٥ كيلويي و ١ تني ذخيره مي گردد، سمي بودن گاز و امكان نشت آن موجب گرديده كه

شرايط نگهداري و حمل و نقل سيلندرهاي تابع شرايطي نظير دما، رطوبت و عوامل فيزيكي ديگر باشد آب ژاول

نيز بعلت مايع بودن و ناپايداري محلول ، حمل و نقل آن مشكل مي باشد از طرفي بعلت پايين بودن درصد خلوص

آب ژاول، نياز به حجم زيادي از آن براي ضد عفوني كردن آب آشاميدني است بطوري كه براي جايگزين نمودن ١

تن گاز كلر نياز به ٨ تن آب ژاول مي باشد .

نگهداري و حمل و نقل هيپوكلريت كلسيم بعلت جامد بودن و شرايط بسته بندي راحت تر مي باشد .

عدم محدوديت در فصول مختلف سال

در مناطق سردسير محول آب ژاول و پر كلرين يخ مي زند و براي استفاده از آن بايد از وسايل گرمايشي استفاده

كرد كه مستلزم هزينه گزاف مي باشد .

در صورتي كه اين مورد براي سيستم هاي كلرزني گازي وجود ندارد و يا مي توان با نصب هيتر در مسير گاز كلر و

گرم نمودن سيلندر اين نقص را بر طرف نمود .

( خاطر نشان ميدارد كه برداشت كمتر از ١ % حجم سيلندر در مدت ١ ساعت مانع از تشكيل كلر مايع سيستم هاي

كلرزني گازي مي گردد)

« ١١ »

* ابنيه و تاسيسات

ساخت اطاق هاي كلرزن و سيلندر ، اجراي تاسيسات آب و برق و ساخت حوضچه آب آهك براي كلر زنهاي گازي

و ساخت اطاق و تاسيسات مورد نياز جهت كلرزنهاي مايعي

* تجهيزات كلرزن

سيلندر ١ تني – كلرزن گازي ( خارجي ) با متعلقات – بوستر پمپ – كلر زن مايعي ( خارج ي) با همزن و مخزن

ذخيره

* تجهيزات ايمني

« ١٢ »

سيلندر تنفسي – دستگاه هشدار دهنده گاز كلر – دوش و فن و ماسك تمام صورت تنفسي

« ١٣ »

* قيمت مواد مصرفي به همراه هزينه حمل و نقل و انبار داري برآورد گرديده است .

پركلرين هر كيلوگرم ۶۰۰۰ ريال

گاز كلر ه ر كيلوگرم ۳۷۵۰ ريال

آب ژاول هر كيلوگرم ۹۰۰ ريال

« ١٤ »

« ١٥ »

بحث و نتيجه گيري :

۱ – كلرينه نمودن آب توليدي در حجم هاي كمتر از ۵۰ ليتر در ثانيه به روش آب ژاول ، بعلت ضريب ايمني

بالا ، ارزان بودن ، اپراتوري ساده بهترين گزينه براي كلر زني آب آشاميدني

۲ – محدوديت هاي كلرزني با آب ژاول حمل و نقل ، نگهداري ، مدت زمان پايداري ( در حجم هاي با لا) مي

باشد .

۳ – دقت تجهيزات كلرزني گازي، عدم دخالت اپراتور در تعيين ميزان تزريق و درصد خلوص بالاي گاز كلر

موجب كارآيي بالاي اين سيستم گرديده است بطوري كه مي توان غلظت كلر باقيمانده در شبكه توزيع را

در فصول مختلف كم يا زياد نمود .

۴ – خطرات ناشي از نشت گاز كلر از محدوديت هاي نصب اين سيستم در مناطق آب نزديك مناطق مسكوني

مي باشد و بهترين شرايط جهت نصب خارج از مناطق مسكوني بالا بردن ضريب ايمني ، و مجاور مخازن

ذخيره آب آشاميدني است .

۵ – تزريق گاز كلر بدون سيستم هاي تزريق ميسر نمي باشد در صورتي كه تزريق تركيبات كلر خصو صا آب

ژاول بر روي منابع و مخازن ( با محاسبه غلظ ت) بدون سيستم هاي تزريق و بروش دستي امكان پذير

است .

۶ – آموزش نيروهاي بهره بردار در تاسيسات كلرزني موجب كارايي بالا و پويايي سيستم و كاهش خطرات

احتمال مي گردد، و به هيچ عنوان نبايد بدنبال حذف آن به جهت كاهش هزينه ها باشيم .

۷ – نظارت دقيق، طراحي سيستم مطابق با شرايط منطقه، رعايت اصول ايمني و بهره برداري بهينه از

پارامترهاي مهم براي كارآيي بيشتر سيستم هاي كلرزني مي باشد.

0.00 avg. rating (0% score) - 0 votes

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *